7/9-2010
Vest-Telemark Blad
Postboks 33
3836 Kviteseid
Tlf. 35 06 88 00
Faks 35 05 31 71
SMS/MMS: Kodeord VTB til 1963
E-postadresser:
redaksjon@vtb.no
annonse@vtb.no
Utgjevingar:
Tysdag, torsdag og laurdag
Økologisk fleirbruksskog i årevis
 Litt av kvart: For Øyvind Skar er det viktig at stor skog blir ståande for å hjelpe opp ungskogen av gran som gjerne må ha ei bjørk i nærleiken. |
Øyvind Skar i Fyresdal er forstkandidat frå Norges Landbrukshøgskule på Ås og har tilleggsutdanning i naturforvalting. Vidare har han mellom anna undervist som amanuensis ved Høgskulen i Telemark.
Då kona Torbjørg arva eigedomen Nordre Grythe på nærare 5.000 dekar, budde paret på garden i starten, medan det blei bygd hus ved fylkesvegen i 1974. Øyvind hadde alt då sine eigne planar for å drive skogbruk på eigedomen. Tidlegare hadde han jobba med driftsplanlegging, og fekk god ballast med tanke på eit annleis skogbruk då han skreiv hovudoppgåva på landbrukshøgskulen. Under dette arbeidet var han ei tid i Pasvik og såg nærare på urskogen der.
– Eg fekk sjå solide døme på korleis naturen forynga seg, fortel Øyvind om det som er Øvre Pasvik nasjonalpark, Noregs største verna område.
Ungskog og gamle tre
Frå den tida blei det liggande i bakhovudet til Øyvind at det er viktig å satse på økologisk fleirbruk av skog. Store snauflater etter hogstar blei rimeleg fort bannlyst for den karen. På Nordre Grythe ville han drive eit skogbruk basert på naturen sjølv, mellom anna ved at nye planter kom til frå frø etter eldre skog i same området.
Øyvind såg nærare på kva som er verst og best for å forynge barskog. Beltehogst blei eksponert for å sjå på forynginga. Det viste seg at felt med sol frå sør blei for varmt og tørt. Frøa frå bartrea tolte ikkje miljøet som heller ikkje var bra for plantene. Å få opp att skog frå botnen av blei så og seie mislykka.
For å unngå uttørking av marka prøva Øyvind å starte nordfrå og hogg belte mot sola slik at det kom halvlys inn i området. Vidare mot sør blei det tynna ut hogstmogen barblandingskog (gran og furu) og det blei gjort forsøk på å forynge naturleg. Etter eit belte med skjermstilling blei det lengst sør satsa vidare på full bestandtettleik av gamal skog.
– Frøa slo seg til i nordområde og det blei god forynging i område der det ikkje var for varmt og tørt. Ungskogen kom veldig godt opp mellom og under gamle tre. Under veterantrea blei det flott forynging sidan ungskogen treivst. Eg kvista og fristilte ungskogen som eg ville ha til å vekse opp, fortel Øyvind engasjert.
Kvistar opp
Både av omsyn til lys og for å unngå forsuring av jordsmonnet, fann han ut at det var lurt å ha bjørk inntil gran. Bjørkene kunne vere store, om ein bare fylgde med og kvista slik at dei ikkje «børsta» bartrea, for det ville øydeleggje gran og furu som stod inntil.
Opp gjennom åra har Øyvind heilt bevisst unngått å lage hogstflater. Vidare har han lagt vekt på å byggje opp randsoner for å unngå at sterke vindar skulle blåse tre i bakken. Ei anna satsing i årevis har vore å kviste opp unge furuer.
– Slikt arbeid tek tid, men det løner seg for kvalitetens skuld. Og så får eg mosjon, smiler Øyvind.
I skogbruket har han alltid vore oppteken av forynging, vekst, overleving av barblandingskog og kvalitet. Dette har prega arbeidsoppgåva rundt og etter uttak av gamal skog som har variert frå 200 til 600 kubikkmeter tømmer per tiår. Ein liten traktor har hjelpt med framkøyringa som ofte skjer på smale vegar heilt perfekt for skogsbasen.
– I alle år har eg drive med økologisk basert bestandsskogbruk, slår Øyvind fast.
Naturleg suksesjon
Øyvind har aldri kjøpt inn planter. Kvifor bruke pengar på planter når ein kan få dei gratis? Øyvind registrerte gong på gong at ein naturleg prosess ordna forynginga. Også på grana, og det til dei grader.
– Grunnlaget for naturleg forynging er at ein kjenner til den naturlege suksesjonen. Eg har måtta justert kursen noko undervegs i skogbruket mitt, seier Øyvind.
Konklusjonen etter å ha drive økologisk fleirbruk i skogen i mange år er at Øyvind har lært mykje. Det har gjort det mogleg å få opp skog i to eller tri «etasjar» som produserer meir virke og er av god kvalitet.
– Det eg har drive med har blitt som venta og har gjeve overraskande bra resultat. Det var lettare enn eg trudde å forynge naturleg. Å drive økologisk fleirbruk har gjeve mykje meir kvalitetsskog. Stell fint med ungskogen og ha rett utnytting av vatn, næring og lys, så blir det god massetilvekst. Eit godt fleirbruk gjev utslag på vilt og økonomi og vekkjer dessutan interesse, erfarer Øyvind.
160.000 eksemplar
Han har hatt besøk av mange som ynskjer å sjå korleis ein skog kan forynge seg naturleg, og fagfolk både frå inn- og utland har vore på synfaring. Artiklar om økoskogen på Nordre Grythe har kome ut i 160.000 eksemplar i Tyskland.
Me er på veg inn i skogområde på eigedomen for å sjå nærare på drivemåten til Øyvind. Plutseleg dukkar det opp fleire bjørker der nevra er borte litt oppe på stammene.
– Dette er ein del av det økonomiske og økologiske fleirbruket; never blir hausta frå bjørka. 10-20 år seinare, avhengig av bonitet, kjem bjørka med never for andre gong. Då er det skikkeleg kvalitet, akkurat som lær, og eg haustar igjen, smiler Øyvind.
– Ein naturskog er trivelegare å gå i, slår Øyvind fast, medan me vandrar vidare i økologiske skogbruksområde der det er naturen sjølv som får styre utviklinga. Øyvind kjem bare forsiktig etter, som naturleg er for han.
Artikkelen er publisert 31/07-2010
Aktuelle saker:
Aktiv helg
– Observatørrolla var eit spel for galleriet
– Tidenes mål på Åmot stadion
Sterke kulturkommunar
Omdømefokus i debatt om skulen
85.000 til vintermarknadsføring
Heskjeleg moro med hesjing
Presenterte framtidas sentrumsplan
Skieventyret selt til VTM for 1,8 millionar